Discussions of Dhamma

" ගිහියන් වූ අපට ද මෙම භවයේ දී මගඵල සපුරා ගත හැකිය." නමින් ලියැවුණු මෙම ග්‍රන්ථය කුඩා වුව ද ඒ තුළ අන්තර්ගතව ඇත්තේ සත්‍ය ලෙසින් ම ගිහියනට අවැසි වටිනා කාලෝචිත දහම් කරුණු වේ. තව ද මෙම ග්‍රන්ථයේ ඇති විශේෂත්වය නම් කතුවරයාණන්, ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථ පරිශීලනය කොට එතුළින් දැන කියා ගත් දහම් කරුණු ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථ හා සූත්‍ර නමින්ම සනාථ කොට තිබීමය. එය ග්‍රන්ථයේ වටිනාකම තිව්‍ර කිරීමට හේතු වී ඇත. බුදු දහම පිළිබඳ විමසන්නා වූ ධම්මකාමී පින්වතුන් හට මෙය මහත් වූ පිටිවහලක් සේ මම දකිමි.

මහාචාර්ය සිල් වී සේනාධීර දශක ගණනාවක් තිස්සේ ශ්‍රී ලාංකික විද්‍යාර්ථීන්ගේ නැණස පෑදූ විශ්‍රාමික විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්ය වරියකි. අධ්‍යාපනවේදය සම්බන්ධයෙන් ග්‍රන්ථ රාශියක් රචනා කළ ප්‍රශස්ත ලේඛිකාවකි. අධ්‍යාපනවේදය විෂය ක්ෂේත්‍රයෙන් ඔබ්බට ගොස් ඇය සහ පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ විශ්‍රාමික පුස්තකාලයාධිපති වූ දැනට මහනුවර බෞද්ධ ග්‍රන්ථප්‍රකාශන සමිතියේ සිංහල සංස්කාරක වන එන්. ටී. එස්. ඒ. සේනාධීර මහතා විසින් රචනා කරන ලද කාන්තා අභිවෘද්ධිය සඳහා බුදු දහමින් ලබා ගත හැකි මාර්ගෝපදේශ යන මෙම කෘතිය කාලීන සමාජ අර්බුද හමුවේ කාන්තාවගේ භූමිකාව මෙන් ම ඇයගේ අභිවෘද්ධිය සම්බන්ධයෙන් වන බෞද්ධ ඉගැන්වීම මොනවට පිළිබිඹු කරන ග්‍රන්ථයක් බව අපගේ හැඟීමයි. එම දෙපළට අපගේ සුභාශිංසන ද මේ සමග වේ.

ජීවන රටාව හා සසර පැවැත්ම පොත දොළොස්වන මුද්‍රණයේ පටන් ඉදිරියට ප්‍රකාශයට පත්කිරීමේ අයිතිය හා වගකීම මෙවර මුද්‍රණයේ වියදම් දැරූ “සසර පැවැත්ම” භාරයට පවරමි. මෙයින් ලැබෙන ආදායමක් ඇත්නම් එය පොත නොකඩවා පළ කිරීමට සහ හදිසි ආපද‍ාවන් නිසා පවුල් බර දරා ගැනීමට අපහසු වී සිටින අය සොයා පරිත්‍යාග කිරීමට ද යොදා ගනු ඇතැයි මම බලාපොරොත්තු වෙමි.
බෙල්ලන ඤාණවිමල මහානායක ස්‌ථවිර

සම්මානිත මහාචාර්ය ඔලිවර් අබේනායකයන් මෑතකාලීන පාලි හා බෞද්ධ අධ්‍යයන විෂයයෙහි තම උපරිමය දායාද කළ ශාස්ත්‍රීය යුග පුරුෂයෙකි. එතුමන්ගේ භාෂා ප්‍රාගුණ්‍යයට නො දෙවනි විචාරාක්ෂිය බෞද්ධ අධ්‍යයන ක්‍ෂේත්‍රයෙහි නව මංපෙන් වෙන දොරගුලු විවර කළ යතුරක් විය. තමන්ට ම ආවේණික ලේඛන හා භාෂණ ශෛලියකට උරුමකම් කියන එතුමා ශාස්ත්‍රීය රචනාවන්ගෙන් මෙන් ම ක්‍ෂේත්‍රයට පිරිමසින ශිෂ්‍ය සමූහයක් නිර්මාණය කිරීමෙන් ද අද්විතීය මෙහෙවරක් කළ ආචාර්ය වරයෙකි. මහාචාර්යතුමන්ගේ විචාරශීලි ගුණයෙහි ප්‍රාමාණිකත්වය විදහා දක්වන ආර්යෂ්ටාංගික මාර්ගය නම් වන මෙම සාකච්ඡා ස්වරූපී කෘතිය බුදු දහමෙහි එන දාර්ශනික සහ ප්‍රායෝගික ඥාන ධාරාව ශාස්ත්‍රීය ස්ථරයේ පටන් සාමාන්‍ය පාඨකයා දක්වා සමස්ත සමාජය ම ඉලක්ක කළ කෘතියකි. අනාශය නොදු මාතෘකාවක් වුවන් මෙහි විවරණය කෙරෙන ධර්ම පර්යාය විශ්මයා වන ය. මෙය සෑම බෞද්ධයකු ම කියවිය යුතු කෘතියක් බවට මෙහි ලා අවධාරණය කරනු කැමැත්තෙමි.
මහාචාර්ය, පූජ්‍ය මැදවච්චියේ ධම්මජෝති හිමිපාණෝ බෞද්ධ අධ්‍යයනාංශය, කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලය

''පොහෝ දා වත සහ පොහෝ දා ධම්ම දේශනා'' නම් මෙම කෘතිය අත්තුඩාවේ රාහුල ස්ථවීරයන් වහන්සේ විසින් රචනා කර ඇති අතර මෙම කෘතිය තුළ පෙහෙවස් සමාදන් විම ගැනත්, පෙහෙවස් සමාදන් වූ බැතිමතුන්ට එම දිනයෙන් ප්‍රයෝජන ගත හැකිවන පරිදි අවශ්‍ය කරුණුත් මෙහි අන්තර් ගත අතර අදසමාජයේ සාරධර්ම පෝදා පාළුව දැඩිව දැනෙන කාල වකවාණුවක වැඩිහිටි නිවාස, අනාථ නිවාස ඉමක් නිමක් නොමැතිව ඉදිවන සමයක කරුණාව මෛත්‍රිය වැනි ගුණ ධම් ඈත්ව  වෛරය,ක්‍රොධය,තෘෂ්ණාව වැනි විනාශකාරී ක්‍රියා දැඩිව ඇති සමාජයක මිනිසත්කම හදුනන ගුණ දහම් අගයන පිරිසක් බිහිකිරීමෙහිලා අත්තුඩාවේ රාහුල ස්ථවීරයන් වහන්සේ විසින් කරන ලද මෙම ශාසනික සේවය අති මහත්ය.

කර්තෘ ගෙන්...
මෙරට බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේ දේශනාවට හැඩ ගැසෙන්නේ දැකපුරුද්ද, ඇසූ පුරුද්ද හා කළ පුරුද්දට අනුවය. සිය ගුරු දේවයන් වහන්සේ පන්සලේ නැතිවිට වටාපත අතට ගන්නා කුඩා සාමණේරයන් වහන්සේ කල්ගත වන විට ධර්මාසනාරූඪව දේශනාවද පටන් ගනිති. මෙය ගොවියා ගොවිකමටද, කුමරුවා රජකමටද හුරුවන්නාක් සේ පෙළ ගැසීමකි. ඇතැම් ගෝලයෝ ගුරුවරයාට පෙර පසු නොවී ගමන් කරන්නාහු වනමුත් ඇතැම්හු වාසනා ගුණ බෙලෙන් ගුරුවරයා පසුබා පෙරට යාමටද සමත් වෙති.
ගුවන් විදුලි මාධ්‍යයෙන් දේශනා ප්‍රචාරය ආරම්භ වූ මුල් අවදියේ (ගරු පැලෑනේ වජිරඥාන හිමිපාණන් වහන්සේ 1928) ඒවා අසා මහත් ප්‍රීතියට පත් කොළඹ අවට අසන්නන් එවන් දහම් කතා වඩ වඩා ප්‍රචාරය කරන මෙන් ගුවන් විදුලි බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා ඇත්තේ එම කතා අර්ථ රසය හා ශ්‍රවණ ප්‍රියතාව යන දෙඅංශයෙන් සරුවීම නිසාය. මෙවන් ශූර හිමිවරුන් ගුවන් විදුලියේදී අපටද හමු වූ වාර බොහෝය. මුන් වහන්සේට ගුවන් විදුලි ධර්ම දේශනා සම්බන්ධයෙන් පුහුණු වීම් ආයතනයක පිහිට ලැබුණේ නම් එය වඩාත් මහත්ඵල වන්නට ඉඩ තිබුණි. " ගුවන් විදුලි බණ මඟ' මේ පොත් පිංච එළිදැක්වීම අවශ්‍ය වූයේ ගුවන් විදුලි නවක දේශකයන් වහන්සේට යම් ගුරුහරුකමක් අත් කර ගැනීමටය. මෙහි අවස්ථා කිහිපයකදී ශූර දේශකයන් වහන්සේගේ හා වියත් කථිකයන්ගේ කථාවල විචිත්‍රතාව සවිස්තරව දක්වා ඇත.

පී. ඇම්. සේනාරත් මහතා විසින් සංස්කරණය කරණ ලද මෙම සද්ධර්ම නාදය ග්‍රන්ථයේ අන්තර්ගතව ඇත්තේ පූජ්‍ය හෙණ්ඩියගල සීලරතන නාහිමියන් විසින් වරින්වර ලියන ලද සමාජ සංශෝධන ග්‍රන්ථ මාලාවෙන් තෝරාගන්නා ලද ධර්ම කොටස්ය.බුද්ධාගම යනු කුමක්ද, බුදු වීම, අටලෝදහම, කර්ම විපාකය, භාවනා වැඩීම, ශාසනික පැවිද්ද, දුකින් මිදීම, විමුක්ති සුවය, පුනරුත්පත්තිය, නිර්වාණ මාර්ගය ආදී වශයෙන් ඒවා වර්ග කොට තිබේ.
ගැඹුරු බුදු දහම සරළව ඉදිරිපත් කිරීම මෙහි ඇති විශේෂත්වයයි. ප්‍රධාන බෞද්ධ ඉගැන්වීම් පිළිබඳව පැහැදිලි අවබෝධයක් මෙයින් පාඨකයාට ලබාගත හැකිය.

අග්ගමහා පණ්ඩිත, විනය විශාරද, ආචාර්ය පරම පුජහීය වැලිගම සිරි ඤාණරතනාභිධාන අමරපුර ශ්‍රී ධර්මරක්ෂිත මහා නිකායයේ මහානායක මාහිමිපාණන් වහන්සේ වූ කලී සමීපාතීතයේ ශ්‍රී ලාංකේය ථේරවාද භික්ෂු පෞරුෂය අන්වර්ථ කළාහු අජානේය සංඝ නේතෘවරයාණ කෙනෙකි. ධර්ම විනය පිළිබඳ අටුවා - ටීකා නයින් නිරාකූලව ලිවීමෙහි හා බිණීමෙහි විස්මයාවහ විස්කම් පෑ උන්වහන්සේ අග්ගමහා පණ්ඩිත පූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රෙය මහ සමිඳුන් අතින් 1953 වර්ෂයෙහි ලක්දිව අග්‍රතම ධර්ම දේශකයන් වහන්සේ ලෙස අභිෂේක ලත්හ.
ධර්ම - විනය පිළිබඳ කුදු මහත් ග්‍රන්ථ ශතාධික සංඛ්‍යාවක් ලියා පළ කළ උන්වහන්සේ ථේරවාද මෙන් ම මහායාන බෞද්ධ ලෝකයාගේ ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ චිරරාත්‍රඥ මහ තෙර නමකි. ගිහි බෞද්ධයාගේ සදාචාර වර්ධනය උදෙසා නිරතුරුව ලොකු කුඩා දහම් පොත් ලිවීම අවිජහිත සිරිතක්ව පැවති අතර, ඇතැම් දහම් ග්‍රන්ථවල පිටපතකුදු සොයා ගැන්ම දැනට දුර්ලභව පවතී. එබැවින් ඒ සියලු පොත් එකතු කොට කාණ්ඩ වශයෙන් පළ කිරීමට සූදානම් කොට ඇති අතර, මේ එහි පළමු පියවරයි. මෙම ධර්ම සංග්‍රහය හැම අතින් ම කාලෝචිත වන අතර, ධර්මකාමී සැමගේ වාසනාවක් බව නොපැකිළ පැවසිය හැකි ය.
පූජ්‍ය බුත්තල ඤාණාධාර හිමි පරිවෙණාධිපති - සිරි ඤාණරතන පිරිවෙන, මාකඳු ගොඩ, තල්පෙ, ගාල්ල,