Abhidhamma

සසර දුක නැති කිරීමට ඇති ඒකායන මාර්ගය නම් නිවන් අවබෝධ කර ගැනීමයි. එය කළ හැක්කේ ලෝකෝත්තර මාර්ග ඥානය ලැබීමෙනි. මේ ලෝකෝත්තර මාර්ග ඥානය බෝධි යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබේ. එම ලෝකෝත්තර මාර්ග ඥානය ලැබීමට උපකාර වන ධර්ම "බෝධි පාක්‍ෂික ධර්ම” යනුවෙන් හඳුන්වන අතර මෙම ග්‍රන්ථය තුළ බෝධි පාක්ෂික ධර්මය පිළිබදව ඉතා පැහැදිලි හැදින්වීමක් සිදු කර ඇත.

මෙම කෘතිය මගින් ලෝකය හා සත්වයා කෙරෙහි බල පවත්වන උතු නියාමය, බීජ නියාමය, කම්ම නියාමය, ධම්ම නියාමය, චිත්ත නියාමය යන නියාම ධර්ම පහක් පිළිබදව වෙන වෙනම පැහැදිලි විග්‍රහයක් මගින් කර්මය අනුව සත්ත්වයෙකුගේ උපත පිළිබදව ඉතා පැහැදිලි අර්ථ කතනයක් ඉදිරිපත් කර ඇති   කෘතියක් ලෙස හැදින්විය හැකිය.

''අභිධර්මාවබෝධය - 2'' නම් වූ මෙම  ග්‍රන්ථය තුළින් සිත කර්මය හා කර්ම විපාක ප්‍රඥාව හෙවත් දුක්ඛ නිරෝධය දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී ප්‍රතිපදාව බුදු දහම නැතහොත් බෞද්ධ දර්ශනය අවධාරණය කරන අතර.මෙම අභිධර්මාවබෝධය නම් ග්‍රන්ථය තුළ සිත, සිතේ ස්වභාවය, සිත තුළ හටගන්නා චෛතසික නැතහොත් සිතුවිලි අභිධර්මයේ විස්තර වන ආකාරයෙන්ම සංග්‍රහ කර ඇත.මෙම ග්‍රන්ථය බුදු දහම හදාරණ පාඨකයිනට පමණක් නොව විශේෂයෙන්ම අභිධර්මය පිළිබඳ ලැදියාවක් දක්වන බුද්ධිමත් සැදැහැවතුනටද ඉතාමත් ප්‍රයෝජනවත් ග්‍රන්ථයකි.

''අභිධර්මාවබෝධය - 3'' නම් වූ මෙම  ග්‍රන්ථය තුළින් සිත කර්මය හා කර්ම විපාක ප්‍රඥාව හෙවත් දුක්ඛ නිරෝධය දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී ප්‍රතිපදාව බුදු දහම නැතහොත් බෞද්ධ දර්ශනය අවධාරණය කරන අතර.මෙම අභිධර්මාවබෝධය නම් ග්‍රන්ථය තුළ සිත, සිතේ ස්වභාවය, සිත තුළ හටගන්නා චෛතසික නැතහොත් සිතුවිලි අභිධර්මයේ විස්තර වන ආකාරයෙන්ම සංග්‍රහ කර ඇත.මෙම ග්‍රන්ථය බුදු දහම හදාරණ පාඨකයිනට පමණක් නොව විශේෂයෙන්ම අභිධර්මය පිළිබඳ ලැදියාවක් දක්වන බුද්ධිමත් සැදැහැවතුනටද ඉතාමත් ප්‍රයෝජනවත් ග්‍රන්ථයකි.

''අභිධර්මාවබෝධය - 4'' නම් වූ මෙම  ග්‍රන්ථය තුළින් සිත කර්මය හා කර්ම විපාක ප්‍රඥාව හෙවත් දුක්ඛ නිරෝධය දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී ප්‍රතිපදාව බුදු දහම නැතහොත් බෞද්ධ දර්ශනය අවධාරණය කරන අතර.මෙම අභිධර්මාවබෝධය නම් ග්‍රන්ථය තුළ සිත, සිතේ ස්වභාවය, සිත තුළ හටගන්නා චෛතසික නැතහොත් සිතුවිලි අභිධර්මයේ විස්තර වන ආකාරයෙන්ම සංග්‍රහ කර ඇත.මෙම ග්‍රන්ථය බුදු දහම හදාරණ පාඨකයිනට පමණක් නොව විශේෂයෙන්ම අභිධර්මය පිළිබඳ ලැදියාවක් දක්වන බුද්ධිමත් සැදැහැවතුනටද ඉතාමත් ප්‍රයෝජනවත් ග්‍රන්ථයකි.

''අභිධර්මාවබෝධය - 5'' නම් වූ මෙම  ග්‍රන්ථය තුළින් සිත කර්මය හා කර්ම විපාක ප්‍රඥාව හෙවත් දුක්ඛ නිරෝධය දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී ප්‍රතිපදාව බුදු දහම නැතහොත් බෞද්ධ දර්ශනය අවධාරණය කරන අතර.මෙම අභිධර්මාවබෝධය නම් ග්‍රන්ථය තුළ සිත, සිතේ ස්වභාවය, සිත තුළ හටගන්නා චෛතසික නැතහොත් සිතුවිලි අභිධර්මයේ විස්තර වන ආකාරයෙන්ම සංග්‍රහ කර ඇත.මෙම ග්‍රන්ථය බුදු දහම හදාරණ පාඨකයිනට පමණක් නොව විශේෂයෙන්ම අභිධර්මය පිළිබඳ ලැදියාවක් දක්වන බුද්ධිමත් සැදැහැවතුනටද ඉතාමත් ප්‍රයෝජනවත් ග්‍රන්ථයකි.

''අභිධර්මාවබෝධය - 6'' නම් වූ මෙම  ග්‍රන්ථය තුළින් සිත කර්මය හා කර්ම විපාක ප්‍රඥාව හෙවත් දුක්ඛ නිරෝධය දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී ප්‍රතිපදාව බුදු දහම නැතහොත් බෞද්ධ දර්ශනය අවධාරණය කරන අතර.මෙම අභිධර්මාවබෝධය නම් ග්‍රන්ථය තුළ සිත, සිතේ ස්වභාවය, සිත තුළ හටගන්නා චෛතසික නැතහොත් සිතුවිලි අභිධර්මයේ විස්තර වන ආකාරයෙන්ම සංග්‍රහ කර ඇත.මෙම ග්‍රන්ථය බුදු දහම හදාරණ පාඨකයිනට පමණක් නොව විශේෂයෙන්ම අභිධර්මය පිළිබඳ ලැදියාවක් දක්වන බුද්ධිමත් සැදැහැවතුනටද ඉතාමත් ප්‍රයෝජනවත් ග්‍රන්ථයකි.

බෞද්ධ දර්ශනයෙහි පදනම පටිච්චසමුප්පාදය වේ. එහි මූලික අරමුණ අනුව සසර දුක ප්‍රහාණය වන අයුරින් විවරණය කෙරෙයි. පරම ගම්භීර දේශනාවකි. ධර්මය යනු ලෝක ස්වභාවයකි. දහම අවබෝධ කර ගැනීමට නම් හේතු ඵල පරම්පරාව විදහාලන ආකාරයද හඳුනා ගතයුතුය. පවත්නා කාලයෙහි ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ගත හැකි බැවින් සාන්දිට්ඨිකය.

'සතර පරමාර්ථ සහිත බුද්ධ ධර්මය' යන මෙම කෘතිය මගින්  අභිධර්මයෙහි මූලික ඉගැන්වීම් වන චිත්ත, චෛතසික, රූප සහ නිර්වාණ යන සතර පරමාර්ථයන් මෙහි විස්තර කර ඇත්තේ ඒවාට අදාළ සූක්ෂම මනෝ විද්‍යාත්මක අංශයන් නිදසුන් මගින් හැකි තරම් සරල ව ඉදිරිපත් කිරීමෙනි. ඒවා මෙ තරම් සරල ව සිංහලෙන් විස්තර කර ඇති වෙනත් තැනක් නැති තරම් ය. බොහෝ දෙනෙකුට මේවා ඉගෙනීමට ඇති පසුබැස්ම ජය ගනිමින් උද්‍යෝගීමත් ව ඒවා හැදෑරීමට ඔවුන් පෙළඹවීමට මෙම විස්තර සමත් වනු නොඅනු මානය.