Buddhism

''අභිධර්මාවබෝධය - 3'' නම් වූ මෙම  ග්‍රන්ථය තුළින් සිත කර්මය හා කර්ම විපාක ප්‍රඥාව හෙවත් දුක්ඛ නිරෝධය දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී ප්‍රතිපදාව බුදු දහම නැතහොත් බෞද්ධ දර්ශනය අවධාරණය කරන අතර.මෙම අභිධර්මාවබෝධය නම් ග්‍රන්ථය තුළ සිත, සිතේ ස්වභාවය, සිත තුළ හටගන්නා චෛතසික නැතහොත් සිතුවිලි අභිධර්මයේ විස්තර වන ආකාරයෙන්ම සංග්‍රහ කර ඇත.මෙම ග්‍රන්ථය බුදු දහම හදාරණ පාඨකයිනට පමණක් නොව විශේෂයෙන්ම අභිධර්මය පිළිබඳ ලැදියාවක් දක්වන බුද්ධිමත් සැදැහැවතුනටද ඉතාමත් ප්‍රයෝජනවත් ග්‍රන්ථයකි.

''අභිධර්මාවබෝධය - 4'' නම් වූ මෙම  ග්‍රන්ථය තුළින් සිත කර්මය හා කර්ම විපාක ප්‍රඥාව හෙවත් දුක්ඛ නිරෝධය දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී ප්‍රතිපදාව බුදු දහම නැතහොත් බෞද්ධ දර්ශනය අවධාරණය කරන අතර.මෙම අභිධර්මාවබෝධය නම් ග්‍රන්ථය තුළ සිත, සිතේ ස්වභාවය, සිත තුළ හටගන්නා චෛතසික නැතහොත් සිතුවිලි අභිධර්මයේ විස්තර වන ආකාරයෙන්ම සංග්‍රහ කර ඇත.මෙම ග්‍රන්ථය බුදු දහම හදාරණ පාඨකයිනට පමණක් නොව විශේෂයෙන්ම අභිධර්මය පිළිබඳ ලැදියාවක් දක්වන බුද්ධිමත් සැදැහැවතුනටද ඉතාමත් ප්‍රයෝජනවත් ග්‍රන්ථයකි.

''අභිධර්මාවබෝධය - 5'' නම් වූ මෙම  ග්‍රන්ථය තුළින් සිත කර්මය හා කර්ම විපාක ප්‍රඥාව හෙවත් දුක්ඛ නිරෝධය දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී ප්‍රතිපදාව බුදු දහම නැතහොත් බෞද්ධ දර්ශනය අවධාරණය කරන අතර.මෙම අභිධර්මාවබෝධය නම් ග්‍රන්ථය තුළ සිත, සිතේ ස්වභාවය, සිත තුළ හටගන්නා චෛතසික නැතහොත් සිතුවිලි අභිධර්මයේ විස්තර වන ආකාරයෙන්ම සංග්‍රහ කර ඇත.මෙම ග්‍රන්ථය බුදු දහම හදාරණ පාඨකයිනට පමණක් නොව විශේෂයෙන්ම අභිධර්මය පිළිබඳ ලැදියාවක් දක්වන බුද්ධිමත් සැදැහැවතුනටද ඉතාමත් ප්‍රයෝජනවත් ග්‍රන්ථයකි.

''අභිධර්මාවබෝධය - 6'' නම් වූ මෙම  ග්‍රන්ථය තුළින් සිත කර්මය හා කර්ම විපාක ප්‍රඥාව හෙවත් දුක්ඛ නිරෝධය දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී ප්‍රතිපදාව බුදු දහම නැතහොත් බෞද්ධ දර්ශනය අවධාරණය කරන අතර.මෙම අභිධර්මාවබෝධය නම් ග්‍රන්ථය තුළ සිත, සිතේ ස්වභාවය, සිත තුළ හටගන්නා චෛතසික නැතහොත් සිතුවිලි අභිධර්මයේ විස්තර වන ආකාරයෙන්ම සංග්‍රහ කර ඇත.මෙම ග්‍රන්ථය බුදු දහම හදාරණ පාඨකයිනට පමණක් නොව විශේෂයෙන්ම අභිධර්මය පිළිබඳ ලැදියාවක් දක්වන බුද්ධිමත් සැදැහැවතුනටද ඉතාමත් ප්‍රයෝජනවත් ග්‍රන්ථයකි.

''පොහෝ දා වත සහ පොහෝ දා ධම්ම දේශනා'' නම් මෙම කෘතිය අත්තුඩාවේ රාහුල ස්ථවීරයන් වහන්සේ විසින් රචනා කර ඇති අතර මෙම කෘතිය තුළ පෙහෙවස් සමාදන් විම ගැනත්, පෙහෙවස් සමාදන් වූ බැතිමතුන්ට එම දිනයෙන් ප්‍රයෝජන ගත හැකිවන පරිදි අවශ්‍ය කරුණුත් මෙහි අන්තර් ගත අතර අදසමාජයේ සාරධර්ම පෝදා පාළුව දැඩිව දැනෙන කාල වකවාණුවක වැඩිහිටි නිවාස, අනාථ නිවාස ඉමක් නිමක් නොමැතිව ඉදිවන සමයක කරුණාව මෛත්‍රිය වැනි ගුණ ධම් ඈත්ව  වෛරය,ක්‍රොධය,තෘෂ්ණාව වැනි විනාශකාරී ක්‍රියා දැඩිව ඇති සමාජයක මිනිසත්කම හදුනන ගුණ දහම් අගයන පිරිසක් බිහිකිරීමෙහිලා අත්තුඩාවේ රාහුල ස්ථවීරයන් වහන්සේ විසින් කරන ලද මෙම ශාසනික සේවය අති මහත්ය.

කර්තෘ ගෙන්...
මෙරට බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේ දේශනාවට හැඩ ගැසෙන්නේ දැකපුරුද්ද, ඇසූ පුරුද්ද හා කළ පුරුද්දට අනුවය. සිය ගුරු දේවයන් වහන්සේ පන්සලේ නැතිවිට වටාපත අතට ගන්නා කුඩා සාමණේරයන් වහන්සේ කල්ගත වන විට ධර්මාසනාරූඪව දේශනාවද පටන් ගනිති. මෙය ගොවියා ගොවිකමටද, කුමරුවා රජකමටද හුරුවන්නාක් සේ පෙළ ගැසීමකි. ඇතැම් ගෝලයෝ ගුරුවරයාට පෙර පසු නොවී ගමන් කරන්නාහු වනමුත් ඇතැම්හු වාසනා ගුණ බෙලෙන් ගුරුවරයා පසුබා පෙරට යාමටද සමත් වෙති.
ගුවන් විදුලි මාධ්‍යයෙන් දේශනා ප්‍රචාරය ආරම්භ වූ මුල් අවදියේ (ගරු පැලෑනේ වජිරඥාන හිමිපාණන් වහන්සේ 1928) ඒවා අසා මහත් ප්‍රීතියට පත් කොළඹ අවට අසන්නන් එවන් දහම් කතා වඩ වඩා ප්‍රචාරය කරන මෙන් ගුවන් විදුලි බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා ඇත්තේ එම කතා අර්ථ රසය හා ශ්‍රවණ ප්‍රියතාව යන දෙඅංශයෙන් සරුවීම නිසාය. මෙවන් ශූර හිමිවරුන් ගුවන් විදුලියේදී අපටද හමු වූ වාර බොහෝය. මුන් වහන්සේට ගුවන් විදුලි ධර්ම දේශනා සම්බන්ධයෙන් පුහුණු වීම් ආයතනයක පිහිට ලැබුණේ නම් එය වඩාත් මහත්ඵල වන්නට ඉඩ තිබුණි. " ගුවන් විදුලි බණ මඟ' මේ පොත් පිංච එළිදැක්වීම අවශ්‍ය වූයේ ගුවන් විදුලි නවක දේශකයන් වහන්සේට යම් ගුරුහරුකමක් අත් කර ගැනීමටය. මෙහි අවස්ථා කිහිපයකදී ශූර දේශකයන් වහන්සේගේ හා වියත් කථිකයන්ගේ කථාවල විචිත්‍රතාව සවිස්තරව දක්වා ඇත.

පී. ඇම්. සේනාරත් මහතා විසින් සංස්කරණය කරණ ලද මෙම සද්ධර්ම නාදය ග්‍රන්ථයේ අන්තර්ගතව ඇත්තේ පූජ්‍ය හෙණ්ඩියගල සීලරතන නාහිමියන් විසින් වරින්වර ලියන ලද සමාජ සංශෝධන ග්‍රන්ථ මාලාවෙන් තෝරාගන්නා ලද ධර්ම කොටස්ය.බුද්ධාගම යනු කුමක්ද, බුදු වීම, අටලෝදහම, කර්ම විපාකය, භාවනා වැඩීම, ශාසනික පැවිද්ද, දුකින් මිදීම, විමුක්ති සුවය, පුනරුත්පත්තිය, නිර්වාණ මාර්ගය ආදී වශයෙන් ඒවා වර්ග කොට තිබේ.
ගැඹුරු බුදු දහම සරළව ඉදිරිපත් කිරීම මෙහි ඇති විශේෂත්වයයි. ප්‍රධාන බෞද්ධ ඉගැන්වීම් පිළිබඳව පැහැදිලි අවබෝධයක් මෙයින් පාඨකයාට ලබාගත හැකිය.

අග්ගමහා පණ්ඩිත, විනය විශාරද, ආචාර්ය පරම පුජහීය වැලිගම සිරි ඤාණරතනාභිධාන අමරපුර ශ්‍රී ධර්මරක්ෂිත මහා නිකායයේ මහානායක මාහිමිපාණන් වහන්සේ වූ කලී සමීපාතීතයේ ශ්‍රී ලාංකේය ථේරවාද භික්ෂු පෞරුෂය අන්වර්ථ කළාහු අජානේය සංඝ නේතෘවරයාණ කෙනෙකි. ධර්ම විනය පිළිබඳ අටුවා - ටීකා නයින් නිරාකූලව ලිවීමෙහි හා බිණීමෙහි විස්මයාවහ විස්කම් පෑ උන්වහන්සේ අග්ගමහා පණ්ඩිත පූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රෙය මහ සමිඳුන් අතින් 1953 වර්ෂයෙහි ලක්දිව අග්‍රතම ධර්ම දේශකයන් වහන්සේ ලෙස අභිෂේක ලත්හ.
ධර්ම - විනය පිළිබඳ කුදු මහත් ග්‍රන්ථ ශතාධික සංඛ්‍යාවක් ලියා පළ කළ උන්වහන්සේ ථේරවාද මෙන් ම මහායාන බෞද්ධ ලෝකයාගේ ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ චිරරාත්‍රඥ මහ තෙර නමකි. ගිහි බෞද්ධයාගේ සදාචාර වර්ධනය උදෙසා නිරතුරුව ලොකු කුඩා දහම් පොත් ලිවීම අවිජහිත සිරිතක්ව පැවති අතර, ඇතැම් දහම් ග්‍රන්ථවල පිටපතකුදු සොයා ගැන්ම දැනට දුර්ලභව පවතී. එබැවින් ඒ සියලු පොත් එකතු කොට කාණ්ඩ වශයෙන් පළ කිරීමට සූදානම් කොට ඇති අතර, මේ එහි පළමු පියවරයි. මෙම ධර්ම සංග්‍රහය හැම අතින් ම කාලෝචිත වන අතර, ධර්මකාමී සැමගේ වාසනාවක් බව නොපැකිළ පැවසිය හැකි ය.
පූජ්‍ය බුත්තල ඤාණාධාර හිමි පරිවෙණාධිපති - සිරි ඤාණරතන පිරිවෙන, මාකඳු ගොඩ, තල්පෙ, ගාල්ල,

ජාතක කථා පොත ඈත අතීතයේ සිටම සිංහල බෞද්ධ සමාජයට ගුරුහරුකම් දුන් පොතකි.එහි එන කථා පොඩි දරුවන් අතට පත් කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ ගුණ නැණ දෙකම වැඩෙයි.මේ කථා පොඩ් දරුවන්ට ආසාවෙන් ද කෙටියෙන් ද කියවිය හැකි අයුරින් ඉදිරිපත් කිරීම මේ පොත් පෙළේ අරමුණයි.මේ කථාවට පදනම් වූයේ 'වානරින්ද ජාතකය' යි.

ජාතක කථා පොත ඈත අතීතයේ සිට ම සිංහල බෞද්ධ සමාජයට ගුරුහරුකම් දුන් පොතකි.එහි එන කථා, පොඩි දරුවන් අතට පත් කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ ගුණ නැණ දෙකම වැඩෙනු ඇත.මේ කථා පොඩි දරුවන්ට ආසාවෙන් ද කෙටියෙන් ද කියවිය හැකි අයුරින් ඉදිරිපත් කිරීම මේ පොත් පෙළේ අරමුණයි.මෙහි එන කථාවට පදනම් වූයේ 'නළපාන ජාතකය' යි

ජාතක කථා පොත ඈත අතීතයේ සිටම සිංහල බෞද්ධ සමාජයට ගුරුහරුකම් දුන් පොතකි. එහි එන කථා, පොඩි දරුවන් අතට පත් කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ ගුණ නැණ දෙකම වැඩෙනු ඇත. මේ කථා පොඩි දරුවන්ට ආසාවෙන් ද කෙටියෙන් ද කියවිය හැකි අයුරින් ඉදිරිපත් කිරීම මේ පොත් පෙළේ අරමුණයි. මෙහි එන කථාවට පදනම් වූයේ 'අම්බ ජාතකය' යි.

ජාතක කථා පොත ඈත අතීතයේ සිට ම සිංහල බෞද්ධ සමාජයට ගුරුහරුකම් දුන් පොතකි. එහි එන කථා, පොඩි දරුවන් අතට පත් කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ ගුණ නැණ දෙකම වැඩෙනු ඇත. මේ කථා පොඩි දරුවන්ට ආසාවෙන් ද කෙටියෙන් ද කියවිය හැකි අයුරින් ඉදිරිපත් කිරීම මේ පොත් පෙළේ අරමුණයි. මෙහි එන කථාවට පදනම් වූයේ 'මහාසාර ජාතකය' යි.

කැලණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ ඉතිහාසය අධ්‍යයන අංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්යවරයකු වශයෙන් සේවය කරන ආචාර්ය වසන්ත දිසානායක මහතා පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ ගෞරව උපාධිධරයෙකි. එම විශ්වවිද්‍යාලයෙන්ම දර්ශනපති උපාධිය ද ලබාගත් දිසානායක මහතා පාලි සහ සංස්කෘත භාෂා ප්‍රවීනයෙක් ද වේ. ඔහු විසින් සම්පාදිත "පැරණි ශ්‍රී ලාංකේය භික්ෂු සමාජය: පාළි අට්ඨ කථා ඇසුරෙන්" නම් කෘතිය, මෙම විෂය ක්‍ෂේත්‍රයේ මෑත කාලීනව සම්පාදිත විශිෂ්ටත ම පර්යේෂණ ග්‍රන්ථය වශයෙන් සැලකිය හැකි ය.පාළි ත්‍රිපිටකය ඓතිහාසික තොරතුරු ගවේෂණය කරන්නකුට ඥාන සාගරයක් වන්නේ යම්සේද, පාළි අට්ඨ කථා සාහිත්‍යය ද එබදුම ආකාරයේ ඓතිහාසික තොරතුරු ගැබිව ඇති සාහිත්‍ය සාගරයකි. භාරතීය ඉතිහාසය හා ශ්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසය පිළිබඳව පර්යේෂණය කරන්නකුට අට්ඨ කථා වලින් ලැබෙන උපකාරය කෙතෙක් ද යන්න, මහාචාර්ය වල්පොළ රාහුල හිමි, ආචාර්ය ඊ. ඩබ්. අදිකාරම්, මහාචාර්ය හේම එල්ලාවල සහ මහාචාර්ය වස්. බී. හෙට්ටිආරච්චි වැනි විද්වතුන් විසින් සිදුකරන ලද පර්යේෂණ වලින් තහවුරු වේ.
ඔවුන් විසින් හෙළිකරන ලද ගමන් මග ඔස්සේ තවදුරටත් ඉදිරියට යාමට වසන්තදිසානායක විසින් දරන ලද ප්‍රයත්නය ප්‍රශංසාර්හ ය. ඔහුගේ කෘතිය අදාළ විෂය ක්‍ෂේත්‍රය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන පර්යේෂකයන්ට මෙන්ම සාමාන්‍ය පාඨකයාට ද මහෝපකාරී වන බව කිව යුතු ය. අංකුර පර්යේෂකයකු වන ඔහුට මෙබඳු පර්යේෂණ වඩ වඩාත් සිදුකිරීම සඳහා ශක්තිය හා ධෛර්යය ප්‍රාර්ථනා කරමි.
ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්ය
ඒ. එච්. එම්. එච්. අබයරත්න
ඉතිහාස අධ්‍යයන අංශය කැලණිය විශ්ව විද්‍යාලය

දෙස් විදෙස් භාෂා සාහිත්‍ය විශාරදයන්ගේ නොමඳ සම්භාවනාවට ද නොමඳ පර්යේෂණයට ද ලක්ව ඇති ජාතක කථා දිනෙන් දින අලුත් පර්යේෂණ තේමාවන්ට තෝතැන්නක් වීමත් විෂය ක්ෂේත්‍රයක් වශයෙන් කිසිදා පැරැණි නොවීමත් එහි ඇති විමර්ශනශීලී ගුණය අනාවරණය කරන අතර 'ජාතක කථා, අද්භූතය හා යථාර්ථය' යන මෙම කෘතිය මගින් යථාර්ථය හා අද්භූතය යනුවෙන් ඉදිරිපත් වන සංකල්ප දෙක මිනුම් දඬු ලෙස ගෙන ජාතක සාහිත්‍යය මැනීමට ලක් කිරීමේ ප්‍රයත්නයක් ලෙස මෙම කෘතිය හඳුනා ගත හැකි වෙයි.

කතෘ තුමියගෙන්...
'සඳ කිඳුරු ජාතක කතාව' මට ලියන්නට සිත් වූයේ පාඨකයින් බොහෝ දෙනෙකුගේ ඉල්ලීම ගැන අප සමාගමයේ නිශාන්ත වන්නි ආරච්චි මහතා මා දැනුවත් කිරීමේ ප්‍රතිඵලයකිනි. මේ සොඳුරු ජාතක කතාව දරු දැරියන් අරමුණු කරමින් සරල බසින් ලියා දක්වමි.
සඳ කිඳුරියගේ විලාපය දිව්‍ය ලෝක පවා සලිත කරයි. ඇය හමුවට ශක්‍ර දිව්‍ය රාජයාගේ පැමිණීම ඈ තුළ ඇති ගුණ ධර්ම වල බල මහිමය කියාපායි. අප ගෞතම බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ එක් භවයක් විස්තර වන සඳ කිඳුරු ජාතකය දරු දැරියනට පමණක් නොව වැඩිහිටියන්ට පවා රස විඳිය හැකි සුන්දර කතා වස්තුවකි.

උම්මග්ග ජාතකය යනු මහෞෂධ පණ්ඩිතයන්ගේ අසමසම ප්‍රඥාව සහ උපාය කෞශල්‍යය මැනවින් නිරූපණය වන, පන්සිය පනස් ජාතක පොතේ එන දීර්ඝතම සහ ප්‍රකටම ජාතක කතාවකි. වේදේහ රජුගේ මියුළු නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ ආක්‍රමණවලින් ආරක්ෂා කර ගැනීමට මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් තම නැණ නුවණ මෙහෙයවා කටයුතු කළ ආකාරය මෙහි සිතුවම් සහිතව ඉතා ආකර්ෂණීය ලෙස රචනා කර ඇත.

  ප්‍රාචීන පණ්ඩිත අවසාන විභාගයට නිර්දේශිතව විශ්වවිද්‍යාල සහ පිරිවෙන් අධ්‍යාපනය සදහා මෙම ජාතක අටුව ගැටපදය කෘතිය නිර්මාණය කර ඇත.

අපේ දරු දැරියන්ට ජාතක කතා - 2

ජාතක පොත පොදුවේ අපේ සංස්කෘතිය කෙරෙහිත්, විශේෂයෙන් සාහිත්‍ය හා කලා ශිල්ප කෙරෙහිත් කර ඇති බලපෑම අනල්ප ය. එහෙයින් දිවයිනේ ප්‍රකට ගිහි පැවිදි වියතුන් කිහිප පළක් විසින් ජාතක පොතෙහි විවිධ අංශයන් අළලා කැරුණු දේශන වල පිටපත් රැගත් මෙම ලිපි සංග්‍රහය සිංහල සාහිත්‍යය වංශයට කැරෙන වැදැගත් එකතුවෙකි. මහාචාර්ය ඒ. වී. සුරවීර, මහාචාර්ය එම්. බී. ආරියපාල හා පණ්ඩිත බද්දේගම විමලවංස නා හිමි යන වියතුන් ගේ පර්යේෂණාත්මක හා සාර්ගර්භ ලිපි මෙහි ලා විශේෂයෙන් සඳහන් කරනු වටී.

කැලණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ අභ්‍යන්තර හා බාහිර ශාස්ත්‍රවේදී උපාධි ප්‍රථම භාග උපාධි පරික්ෂණයේ විෂය නිර්දේශයානුකූල අවශ්‍යතාවක් සපුරාලනු පිණිස මෙම ජාතක කථා සංග්‍රහය සම්පාදනය කර ඇති අතර. ඒ සඳහා කථා වස්තු තෝරා ගැනීමේ දී වස්තු විෂය, භාෂාව හා කථා කලාව, එමගින් ලද හැකි වින්දනය හා ඥානය වැනි කරුණු කෙරෙහි ද සාවධාන වෙමින් විවිධත්වයෙන් යුතු කථා වස්තු 14 ක් මෙහි සංග්‍රහ කොට ඇති අතර එසේ ම විද්‍යාර්ථීන්ගේ ප්‍රයෝජනය සඳහා අදාළ ගැටපදයක් ද ඇතුළත් කර තිබේ.

පොළොන්නරු යුගයේ ලියැවුණු ප්‍රශස්ත සිංහල ග්‍රන්ථාවලිය තුළ ජාතක අටුවා ගැටපදයට හිමි වන්නේ ඉතා වැදගත් ස්ථානයකි. විශේෂයෙන් ම සම්භාව්‍ය සිංහල ගද්‍යය හදාරන විද්වතුනට එහි විවිධ වව්‍යාකරණ ප්‍රයෝගත්, විවිධ ප්‍රස්තර වලට අයත් භාෂා ප්‍රයෝගත් හඳුනා ගැන්ම සඳහා මෙය බෙහෙවින් උපකාරී වන ග්‍රන්ථයකි.