Buddhism

මෙම කෘතිය, පොළි සූත්‍ර පිටකයෙන් තෝරාගත්, සූත්‍ර දේශනා 154 ක සංග්‍රහයකින් සමන්විත වේ. බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශන සමිතිය විසින් කාණ්ඩ තුනකින් යුක්තව ප්‍රකාශිත, අතිපූජ්‍ය ඤාණපෝණික මාහිමිපාණන් වහන්සේගේ මෙහි මුල් පරිවර්තනය, පූජ්‍ය බෝධි ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් සංස්කරණය කොට, අදාළ සූත්‍ර දේශනාවන් සඳහා, විස්තරාත්මක සටහනේ ඇතුළත්කොට, මෙම පරිවර්තනය සම්පාදනය කර ඇත.මෙම සංග්‍රහයට, බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශිත ඛෙහෙවින්ම වැදගත්, අතිශයින්ම ආවේශදායි කාලාම සූත්‍රය සහ තවත් බොහෝ දේශනාවන් ද, ගිහි ශ්‍රාවකයින් සඳහා ප්‍රායෝගික අවවාද අනුශාසනාවන්ද අන්තර්ගත වේ.පහසුවෙන් කියවිය හැකි, එහෙත් සුනිශ්චිත මෙම පරිවර්තනය, ථේරවාද ශිෂ්‍යයන්ගේ මෙන් ම, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය ඉගෙනීමට කැමති ඕනෑම කෙනෙකුගේ ද, අභිනන්දනයට පොත්‍ර වනු ඇත.

බෞද්ධ ගිහි විනයෙහි ප්‍රධාන මූලාශ්‍රය වන සිඟාලෝවාද, ව්‍යංග්ඝපජ්ජ, වසල හා පරාභව යන සූත්‍ර ධර්ම පදනම් කොට ගෙන මෙම කෘතිය සම්පාදනය වී ඇත. ඒවායේ දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂ ලක්ෂණය නම් ධර්ම කරුණු ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා උපයෝගී කොට ගෙන ඇති සරළ සුගම භාෂා ශෛලියයි. මෙම කෘතිය ගිහි බෞද්ධ ප්‍රතිපදාව හෙවත් බෞද්ධ සමාජ දර්ශනය පිළිබඳව දැනගනු කැමති සාමාන්‍ය පාඨකයා හට පමණක් නොව මෙම විෂය පිළිබඳව විශේෂඥ දැනුමක් ලබනු කැමති විද්‍යාර්ථීන්ට ද එකසේ ප්‍රයෝජනවත් ඉතා වටිනා කෘතියක් ලෙස හැදින්විය හැකිය.

ආදර්ශවත් ජිවිතයකට බුදුදහම (සබ්බාසව සූත්‍රය ඇසුරෙන්) යන ධර්ම ග්‍රන්ථය ඉතා සරල බසින් සාමාන්‍ය ජනතාවට ග්‍රහණය කළ හැකි ආකාරයට සම්පාදනය කර ඇත. බුදුරජාණන් වහන්සේ සකල ලෝක සත්ත්වයාගේ යහපත උදෙසා පන්සාළිස් වසක් මුළුල්ලේ දේශනා කළ ධර්ම කාරණා අතර සබ්බාසව සූත්‍රය. පුද්ගලයාගේ මෙලොව මෙන්ම පරලොව යහපත් කර ගැනීමට අදාළ සංවිධානාත්මක මඟ පෙන්වීමක් සිදුකරනු ලබයි. සියලු ආශ්‍රවයන් ප්‍රහීණ කළ යුතු මාර්ගගතඉගැන්වීම සබ්බාසව සූත්‍රය තුළ අන්තර්ගත වේ

'මහාසතිපට්ඨාන සුත්තං මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රය' යන මෙම කෘතිය තුළ මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රය පිළිබදව හැදින්වීමත් කායානුපස්සනාව, වේදනානුපස්සනාව, චිත්තානුපස්සනාව, ධම්මානුපස්සනාව පිළිබදව ඉතා වටින දහම් කරුණු රාශියක් අන්තර්ගත කෘතියක් ලෙස හැදින්විය හැකිය.

බුදු සමය පිළිබඳ විශිෂ්ට දැනුම් සම්භාරයක් සිය පොතපතින් මෙන්ම චතුර විචිත්‍ර ධර්ම දේශනා මගින් අඩසියවසකටත් වැඩි කාලයක් ලක්දිව මෙන්ම අපරදිග රටවල බෞද්ධ ජනතාවට ඉමහත් සේවයක් කොට ඇති අතිගරු පණ්ඩිත වැයිහේන්නේ පඤ්ඤාලෝක නාහිමියන් විසින් රචිත ග්‍රන්ථයක් හඳුන්වා දීමට උවමනාවක් නො මැත. උන්වහන්සේගේ නම ඇසුණු පමණින් මෙම කෘතියෙහි වටිනාකම ඇගයීමට නො පොහොසත් කෙනෙක් නො මැත.එසේ වුවද ම විසින් මෙම හැඳින්වීම ලියන්නේ මහා පරිනිර්වාණ සූත්‍රයෙන් උපුටා දැක්වෙන සාරධර්ම අපගේ අවධානයට සරල බසින් චිත්තාකර්ශණීය ලෙස යොමු කරලීම ගැන අපගේ ස්තුති පූර්වක කෘතඥතාව පිරිනැමීමට ය. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ජීවිත කාලයෙහි අවසාන වර්ෂය මෙහි පිළිබිඹු වී ඇත්තේ කරුණා ශාන්ත රස නිපදවාලීමෙනි.උන්වහන්සේ රෝගාතුරව දිගු ගමනය පාද යාත්‍රාවෙන් යෙදී සිටියදීත් අතරමග දී හමුවීමට ආ අයට අනුකම්පාවෙන් ධර්ම දේශනා කළ සේක. වසරක් මුළුල්ලෙහි දේශනා කරන ලද ධර්මය පිඩු කොට දැක්වීමට ග්‍රන්ථ කර්තෘ හිමියන් දක්වා ඇති ශක්තිය මාගේ ප්‍රශංසාවට ලක්වේ.
ආනන්ද ගුරුගේ
බෞද්ධ අධ්‍යාපනය පිළිබඳ තොවාය.
අධ්‍යයන කටයුතු පිළිබඳ හිටපු පීඨාධිපති, අමෙරිකාව, ප්‍රංශය හා යුනෙස්කෝ ආයතනයෙහි හිටපු ශ්‍රී ලංකා තානාපති හා යුනෙස්කෝ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්තුමාගේ හිටපු ජ්‍යෙෂ්ඨ විශේෂ උපදේශක

වර්තමාන සමාජයේ බුදු දහම විස්තර කෙරෙන ධර්ම ග්‍රන්ථ සුලභ ය. එහෙත් අර්ථාන්විත පදනමකින් ධර්මය විග්‍රහ කෙරෙන ධර්ම ග්‍රන්ථ විරල ය. ඒ සඳහා පිළිතුරක් සොයන්නන් ට මුල සොයන්නේ කොහොම ද? යන ධර්ම ග්‍රන්ථයෙන් පැහැදිලි මඟක් පෙන්වා දෙයි.
සරල සිංහලයෙන් ලියැවී ඇති මෙම ධර්ම ග්‍රන්ථයෙන් ප්‍රාමාණික දැනුම් සම්භාරයක් ලැබෙන අතර අන්තර්ගතයෙහි පෙළ සහ අට්ඨ කථාවේ ඇතුළත් අදහස් පමණක් විග්‍රහ වේ. එය මජ්ඣිම නිකායේ මුල පණ්ණාසකයේ මුල පරියාය සූත්‍රයත් (මනි.1.1.1) එහි අට්ඨ කථාවත් (ම.නි.අ.1.1.1) කියවා බැලීමෙන් පාඨකයාට අවබෝධ කරගත හැකි ය.

කෘතිය තුළින්...
"දර්ශනයට අනුව පරික්‍ෂා ·කොට පේට කෝප දේසාගතන්‍යායයෙහි සුභාවිතය විමසීමයි. මේ හේතුවෙන්ම ලංකාව සහ දක්‍ෂිණ භාරතය පදනම් කරගත් දක්ෂිණ ථේරවාදී න්‍යායයන් කෙරෙහි පමණක්ම මෙහිදී අවධානය යොමු කළෙමු.
ඒ අනුව ථේරවාදී බෞද්ධ න්‍යායයෝ නම්වූ අපගේ පළමු පරිච්ඡේදයෙහිදී ථේරවාද යන්න මූලිකම අර්ථ විග්‍රහයකට භාජනය කළෙමු. එහිදී තථාගත දේශනාව තුළ ථේරවාද යන්නෙහි භාවිතය මෙන්ම ඒ විෂයෙහි අට්ඨකථාගත නිරුක්තීන් සහ වංසකථාගතථේරවාද යන්නද අපගේ අවධානයට යොමුවිය. තවද, ථේරවාද යන්න භාෂා, දේශාන්තර යන භේදයන් ඔස්සේ උත්තර සහ දක්ෂිණ ලෙසට ද්විවිධ වෙමින් වෙනම සම්ප්‍රදායද්වයක් වෙමින් ගොඩනැගුණු ආකාරයද අපගේ විමසුමට ලක්විය. පශ්චාත්තන මූලාශ්‍රයයන් උපයෝගී කරගනිමින් කෘත එකී සංක්‍ෂිප්තඅධ්‍යයනයෙන් අනතුරුව පාලි භාෂාව මාධ්‍ය වූ දක්‍ෂිණ ථේරවාදී සම්ප්‍රදාය තුළ භාවිත න්‍යාය (නය) ශබ්දයට අනුරූප වූ ප්‍රධාන න්‍යායයන් 07 ක් සම්බන්ධයෙන් අපගේ අවධානය යොමු කළේ එකී න්‍යාය සප්තකය පෙළ දේශනාවන්හි බහුලවම සුභාවිතහෙයිනි. ඒ අනුව පටිච්චසමුප්පාද, පට්ඨාන, නෙත්ති, මහාපදේස, අපණ්ණක, අගහිතග්ගහණ, මෙණ්ඩක පහ යන න්‍යාය සප්තකය පමණක්ම (සද්දසාරත්ථජාලිනියද ආශ්‍රය කොට ගනිමින්) මෙහිදී විමසුමට බඳුන් කළෙමු.

In A comparative study of the Chinese Madhyama agama and the Pali Majjhima Nikaya efforts are made to introduce one important section of Sarva Canon, the Madhyama Agama almost in its entirety. The Agama is dealt with very extensively, starting with the composition of the while work in its division into vargas, fasciculi, days of recital of Sutras. It also explains some difference in practices actually followed by the people of some Buddhist countries in modern times.

සූත්‍ර පිටකයෙහි, සංයුක්ත නිකායයෙහි ප්‍රථම භාගයෙහි, සගාථ වග්ගයෙහි එතකෝසල සංයුක්තයෙහි පැනෙන, බන්ධන වග්ගය, අපුත්තක වග්ගය හා කෝසල වග්ගවල එන සූත්‍ර දේශනා ඇසුරින් ප්‍රත්‍යුත්පාදිත ධර්ම ග්‍රන්ථයකි.

''ගෝතම බුද්ධ දෙවන වෙළුම'' යන මෙම ග්‍රන්ථය අතිශය විශ්වාසදායී ග්‍රන්ථ මත පදනම් වූ බුද්ධ චරිතාපදාන ග්‍රන්ථයක් වන අතර මෙම ග්‍රන්ථයේ රචකයා වන මහාචාර්ය හජිමෙ නකමුර මහතා විසින් ඓතිහාසික බුදුන්ගේ තොරතුරු සොයා යාමේදී අති පැරණිතම මෙන් ම, අතිශයින් විශ්වාසදායී ග්‍රන්ථ සහ මිත්‍යාමතික කරුණු ඇතුළත් කරමින් රචනා කරන ලද ග්‍රන්ථයක් ලෙස හැදින්විය හැකිය.

කෘතිය තුළින්...
බුදුවරයෙකු ලෝකයා හට මහා කලල්‍යාණ මිත්‍ර මඟපෙන්වන්නා වන සේ පියෙකුට සිය පවුලට ද, ගුරුවරයෙකුට සිය ගෝල කැළට ද, ස්වාමියෙකුට සිය සේවකයන් හට ද, මවකට සිය දරුවනට ද, මුත්තණු - මිත්තණියන්ට සිය මුණුපුරු - මිනිපිරි පරම්පරාවට ද ' බුදු මඟ' පෙන්වා දෙන කලල්‍යාණ මිත්‍රයෙකු වන්නට මෙම ග්‍රන්ථ රත්නය අනුග්‍රහ වේවා!

කෘතිය තුළින්...
තමන් වහන්සේ විසින් අවබෝධ කර ගන්නා ලද බුද්ධ ඥානය සෙසු ලෝ වැසියන් හට දේශනා කර ඔවුනට ද ඒ යථාභූත ඥානය ලද හැකි බව පහදා දී ඊට මඟ පෙන්වූ ගෞතම බුදුන් වහන්සේ උත්තරීතර මනුෂ්‍යයෙකි. ස්වකීය ඥානයෙන්ම ලෝකය පිළිබඳ සත්‍යය දුටු හෙයින් උන්වහන්සේ චින්තකයෙකි. ඒ සියල්ල හුදී ජනයනට පහදා දුන් හෙයින් උන්වහන්සේ විශිෂ්ට ගුරුවරයෙකි. මේ ග්‍රන්ථයෙහි සංක්ෂේපයෙන් දැක්වෙන්නේ ඒ උත්තම චරිතය හිමි ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ ජීවන චරිතයයි

බ්‍රහ්මචාරි දයාසේන සේනාරත්න මහතා විසින් රචනා කර ඇති ' බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අපරිමිත ගුණ හා බුද්ධානුස්සතිය ' යන ග්‍රන්ථය බුදු ගුණ එකතු කරන ලද ධර්ම ග්‍රන්ථයකි.

කෘතිය ඇසුරෙන්...
ප්‍රවීණ බෞද්ධ ග්‍රන්ථ කතෘවරයෙකු වන ආර්.ජේ.ද සිල්වා මහතා විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරනු බලන මෙම ග්‍රන්ථයට ව්ශේෂයෙන් සඳහන් කළයුතු වන්නේ එතුමා විසින් මෙම ග්‍රන්ථ පිටකවරයෙහි මාතෘකා කොටසක් වශයෙන් යොදා ඇති බුදුහිමියන් දේශිත රුවන්වැකි 423ක් ඇතුළත් වූ බෞද්ධයාගේ අත්පොත වූ සිංහල ධම්මපදය සහ ධමම්පදට්ඨ කථා වෙළුම් දෙකෙහි ම සඳහන් වන රුවන් වැකි, සෑම බෞද්ධ පාඨකයෙකු විසින් ම කියවා තමාගේ එදිනෙදා වැඩ කටයුතුවලට යොදා ගැනීම ඉතා කොලොචිත වැදගත් කියමන් 423ක් බව මෙහි සඳහන් කරනුයේ අතිශය ප්‍රීතියෙනි. එ‌හෙයින් සෑම බෞද්ධයෙකුම, අනෙකුත් පාඨකයන් ද, මෙම ධම්මපද ග්‍රන්ථයේ වෙළුම් දෙකම ඉතා උවමනාවෙන් ම කියවන ලෙස ඉතා කරුණාවෙන් ඉල්ලා සිටිමි. මාගේ සහෝදර සිල්වා මහතාට මෙවැනි දහම් පොත් තවතවත් ප්‍රකාශයට පත්කිරීමට දීර්ඝායු වේවා!
පූජ්‍ය පණ්ඩිත මාදම්පාගම අස්සජි මහානායක ස්ථිර සහ කොළඹ නව කෝරළයේ ප්‍රධාන සංඝනායක ස්ථවිර

සිංහල ධම්ම පදය සහ ධම්මපදට්ඨ කථා 02

ථේරවාද බෞද්ධ සම්ප්‍රදායෙහි අභිධර්ම පිටකයට අයත් සප්ත ප්‍රකරණ අතර තෙවැන්න ලෙස සඳහන් වන කථාවත්පුප්පකරණය වූ කලී ආදි බෞද්ධ නිකායික විවිධ මතවාද පිළිබද ව වාද ස්වරූක්‍ෂයෙන් කරුණු ඉදිරිපත් කොටැති කෘතියකි. 

බුද්ධ වර්ෂයෙන් විසිහය වන සියවස ගෙවී යන යුගයේ පිරිසිදු "බුදු දහම" ව්‍යවහාරික සමාජය තුළින් සොයා ගැනීම අතිශයින්ම දුෂ්කර කටයුත්තකි. එකිනෙකා තම තමන්ගේ මතිමතාන්තර තුළින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මයට පටහැනි බොහෝ දේවල් ධර්මයේ නාමයෙන් ඉදිරිපත් කර තිබීම මෙයට ප්‍රධානතම හේතුව වේ.

කෘතිය තුළින්... පිවිතය අවබෝධ කර ගන්නට උපකාරි වන ධර්මය ශ්‍රවණය කළ යුතුයි. ජීවිතයට ධර්මය එකතු කර ගත යුතුයි. අපේ රටේ මතයක් තිබෙනවා මේ ගැඹුරු ධර්මය ගිහි අයට අහන්න අවශ්‍ය නැහැ. ගිහි අයට එදිනෙදා කාලා බිලා පීවත් වන ආකාරය පිළිබඳ පමණක් කියාදීම ප්‍රමාණවත් කියලා

අති උතුම් සම්මා සම්බුද්ධත්වය නිසා, ලෝකය තුළ මෙන්ම වංශකථාවේත්, මානව වර්ගයාගේ ඉතිහාසය තුළත් මේ ලෝකයේ පහළ වූ ආශ්චර්යවත් මනුෂ්‍ය රත්නය ලෙස ඉතිහාස ගත වී තිබෙන්නේ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ යි.

ශ්‍රී ලාංකේය භික්ෂුවගේ දේශපාලන භූමිකාව'

ඛන්ධක විනය (දෙවන කොටස)

කේත සහ පින්කෙත 

'දහමි දිවියෙන් නිවන් මගට ධම්මපදයෙන් ගාථා 100'

බුදුරජාණන් වහන්සේ ජීවමාන කාලයේ සිටම පිරිත් සජ්ඣායනය බෞද්ධයාගේ ජිවිතයේ කුදු මහත් සෑම කාර්යයක් හා බැඳුණු පිළිවෙතක් විය. භාවනා කිරීම සඳහා වනගත වූ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආරක්ෂාව සඳහාත්, විශාලා මහනුවර ඇති වූ තුන් බිය දුරුකිරීම සඳහාත්, සියලු සතුන්ගෙන් සිදුවන උපද්‍රවයන්ගෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට ආරක්ෂාව සැලසෙනු පිණිසත්, ගිලන් වූ අවස්ථාවන්හි භාවිතය සඳහාත්, අමනුෂ්‍ය කරදර පීඩාවන්ගෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහාත්, ජීවිතආරක්ෂාව සඳහාත්, දේශනා කරන ලද බුද්ධ වචනය පිරුවානා පොත් වහන්සේ තුළ සංගෘහිතය.